content:
datum 27 aug 2020 geplaatst door Redactie

Waar liggen de grenzen van onze maakbare wereld nu de zeespiegel stijgt?

 

Bij Cultureon zijn we altijd benieuwd naar de nieuwe (beleids)makers. Wie studeren er dit jaar af en maken daarmee hun opwachting binnen de cultuursector? Wat zijn hun drijfveren en hoe zien zij de toekomst voor zich nu alles anders lijkt te gaan? Voor de nieuwe serie 'Op de C'pkist' spreken we de nieuwe lichting van de kunstvakopleidingen. Met deze week op de kist illustrator Veerle van Herk!

Veerle, wie ben jij als maker?
Ik studeerde af aan de Willem de Kooning Academie in de richting illustratie, met een uitgewerkt plan voor een korte film en een eerste scène. Ik zou mezelf niet enkel illustrator willen noemen. Het is met name de illustratieve benadering die mijn werk karakteriseert. Door middel van compositie, metafoor en herkenning, ga ik op zoek naar manieren om een verhaal te vertellen. Inspiratie haal ik uit taal en observaties. Gedreven vanuit nieuwsgierigheid en de drang beter te willen begrijpen, zijn het vaak maatschappelijke thema’s waar ik me op richt.  Met een fascinatie voor de mens; hoe we ons gedragen en hoe we de wereld vormgeven, geef ik met mijn werk vorm aan mijn observaties. Zo hoop ik mensen een nieuw perspectief te kunnen bieden op de complexe wereld waarin we leven. Het is mijn ambitie om mijn verbeelding te kunnen verbinden met wetenschap en maatschappelijke urgenties om zo de wereld een beetje meer inzichtelijk te maken.

Kun je wat meer vertellen over het project waarmee je afstudeerde? Afgelopen februari publiceerde de Texelse Oceanograaf Sjoerd Groeskamp zijn plan voor de “Northern European Enclosure Dam”. Deze immense dijk, die van Noorwegen tot Schotland en van Engeland tot Frankrijk loopt, zou ons volgens Groeskamp in de toekomst kunnen beschermen tegen het stijgende water. De dijk zal van de Noordzee een meer maken, het zoute water in zoet veranderen en het gehele ecosysteem aantasten.
Als afstuderend illustrator raakte ik gefascineerd door dit verhaal.  Al eeuwenlang probeert de mens de natuur naar zijn hand te zetten. Door technologische ontwikkelingen wordt onze invloed op de aarde steeds groter. We zijn tot zoveel in staat. Waar liggen de grenzen van onze maakbare wereld in tijden van klimaatverandering? En zo volgde een uitgebreid onderzoek. Naar de geschiedenis van Nederland en onze strijd tegen het water. Naar de dijken en keringen die we daarna bouwden. Naar ons geloof in een maakbare oplossing. Naar de zeespiegelstijging. En naar de man achter dit grootse plan. 

Ik besloot contact op te nemen met Sjoerd Groeskamp zelf, die met zijn plan inmiddels wereldwijd in de kranten stond. Ik werd uitgenodigd voor een Skype-gesprek. De man wiens werk ik vanachter mijn laptop tot in detail had uitgeplozen, zat nu opeens via datzelfde scherm recht tegenover me. Waar ik in eerste instantie dacht dat we met onze ideeën voor oplossingen voor het klimaatprobleem lijnrecht tegenover elkaar stonden, kwam ik erachter dat Sjoerd Groeskamps plan eigenlijk een activistische zet is. Waar hij net als ik hoopt dat we de dijk nooit zullen hoeven bouwen, maakt hij met dit grootse plan de ernst van het probleem in een keer zichtbaar. Omdat we nu nog te weinig praten over de stijgende zeespiegel, hebben we verhalen nodig die ons laten nadenken over wat ons te wachten staat.

Als illustrator zit voor mij de kracht in de verbeelding. Beelden vertellen vaak een nog veel groter verhaal. Ze kunnen herkenbaar zijn of juist vervreemdend. Maar het allerbelangrijkste is: ze geven ruimte voor eigen interpretatie.  En zo ontstond het plan voor een korte film waarin ik het verhaal van de Noordzeedijk verbeeld. Vanuit mijn illustratieve blik, stelde ik een reeks observerende en absurdistische scenario’s samen en neem ik de kijker mee in een maakbare toekomst. Door de ogen van een Noorse verteller zien hoe Nederland begint aan het grootste bouwwerk aller tijden. Wat gebeurt er als de Noordzee een meer wordt? 

Waar de wetenschap en politiek het lastig vinden om met onderzekerheid om te gaan, is het het de kunst die dat wel kan. Het is belangrijk dat we, voordat de zeespiegel verder stijgt, het gesprek over onze toekomst aangaan om samen tot een antwoord te komen op de vraag hoe we de strijd tegen het water dit keer gaan voeren. De korte film Nordsjøen dike is bedoeld als een toegankelijke opstap naar het bespreekbaar maken van de zeespiegelstijging.

Door de corona-maatregelen werd het filmen wat vertraagd. Vandaar dat ik dat nu alsnog wil doen, met de hulp van een groep Rotterdamse filmmakers en een crowdfunding op Voordekunst. Vanaf oktober hoop ik mijn film op zoveel mogelijk plekken te kunnen vertonen. 


Hoe zie jij de toekomst van jezelf als maker voor je?
Op sommige momenten ben ik hoopvol over de tijd waarin we nu leven. Het voelt alsof we een omslagpunt bereiken, waarin beeldvorming een belangrijke rol heeft: Een universele taal om duidelijk te maken dat we toe zijn aan verandering. Ik hoop dat mijn positie als beeldmaker daaraan bij kan dragen. En dat de waarde ervan wordt ingezien door de juiste mensen. Kunst biedt de mogelijkheid om zonder dat het er al is, een kijkje te geven in onze toekomst. En alleen als we het ons kunnen voorstellen, kunnen we veranderen. 

Wie zet jij voor de volgende aflevering op de C'pkist?
Ik geef het stokje graag door aan vers afgestudeerd choreograaf, docent en danser Alexandra Loembé. Ik bewonder haar herkenbare en eigen stijl, met invloeden uit verschillende dansstromingen. Met haar organische bewegingen neemt ze de toeschouwer, ondanks de afstand tot het toneel, mee op een fysiek niveau. 


Illustraties door: Veerle van Herk